previous

Click on a word to bring up parses, dictionary entries, and frequency statistics



Impulit Ionios praemisso lumine fluctus
nondum pura dies ; tremulis vibratur in undis
ardor et errantes ludunt per caerula flammae.
iamque audax animi fidaeque oblita parentis
5fraude Dionaea riguos Proserpina saltus
(sic Parcae iussere) petit, ter cardine verso
praesagum cecinere fores ; ter conscia fati
flebile terrificis gemuit mugitibus Aetna,
nullis ilia tamen monstris nulloque tenetur
10prodigio. comites gressum iunxere sorores.
Prima dolo gaudens et tanto concita voto
it Venus et raptus metitur corde futuros,
iam dirum flexura chaos, iam Dite subacto
ingenti famulos Manes ductura triumpho. [p. 320]
15illi multifidos crinis sinuatur in orbes
Idalia divisus acu ; sudata marito
fibula purpureos gemma suspendit amictus.
Candida Parrhasii post hanc regina Lycaei
et Pandionias quae cuspide protegit arces,
20utraque virgo, ruunt : haec tristibus aspera bellis.
haec metuenda feris. Tritonia casside fulva
caelatum Typhona gerit, qui summa peremptus
ima parte viget, moriens et parte superstes ;
hastaque terribili surgens per nubila ferro
25instar habet silvae ; tantum stridentia colla
Gorgonis obtentu pallae fulgentis inumbrat.
at Triviae lenis species et multus in ore
frater erat, Phoebique genas et lumina Phoebi
esse putes, solusque dabat discrimina sexus.
30brachia nuda nitent ; levibus proiecerat auris
indociles errare comas, arcuque remisso
otia nervus agit ; pendent post terga sagittae.
crispatur gemino vestis Gortynia cinctu
poplite fusa tenus, motoque in stamine Delos
35errat et aurato trahitur circumflua ponto.
Quas inter Cereris proles, nunc gloria matris,
mox dolor, aequali tendit per gramina passu
nec membris nec honore minor potuitque videri
Pallas, si clipeum ferret, si spicula, Phoebe,
40collectae tereti nodantur iaspide vestes.
pectinis ingenio numquam felicior artis
contigit eventus ; nulli sic consona telae
fila nec in tantum veri duxere figuras.
hic Hyperionio Solem de semine nasci [p. 322]
45fecerat et pariter, forma sed dispare, Lunam,
aurorae noctisque duces ; cunabula Tethys
praebet et infantes gremio solatur anhelos
caeruleusque sinus roseis radiatur alumnis.
invalidum dextro portat Titana lacerto
50nondum luce gravem nec pubescentibus alte
cristatum radiis : primo clementior aevo
fingitur et tenerum vagitu despuit ignem.
laeva parte soror vitrei libamina potat
uberis et parvo signatur tempora cornu.
55Tali luxuriat cultu. comitantur euntem
Naides et socia stipant utrimque caterva,
quae fontes, Crinise, tuos et saxa rotantem
Pantagiam nomenque Gelam qui praebuit urbi
concelebrant, quas pigra vado Camerina palustri,
60quas Arethusaei latices, quas advena nutrit
Alpheus ; Cyane totum supereminet agmen :
qualis Amazonidum peltis exultat aduncis
pulchra cohors, quotiens Arcton populata virago
Hippolyte niveas ducit post proelia turmas,
65seu flavos stravere Getas seu forte rigentem
Thermodontiaca Tanaim fregere securi ;
aut quales referunt Baccho sollemnia Nymphae
Maeoniae, quas Hermus alit, ripasque paternas
percurrunt auro madidae : laetatur in antro
70amnis et undantem declinat prodigus urnam.
Viderat herboso sacrum de vertice vulgus
Henna parens florum curvaque in valle sedentem [p. 324]
compellat Zephyrum : ‘ pater o gratissime veris,
qui mea lascivo regnas per prata meatu
75semper et adsiduis inroras flatibus annum,
respice Nympharum coetus et celsa Tonantis
germina per nostros dignantia ludere campos.
nunc adsis faveasque, precor ; nunc omnia fetu
pubescant virgulta velis, ut fertilis Hybla
80invideat vincique suos non abnuat hortos.
quidquid turiferis spirat Panchaia silvis,
quidquid odoratus longe blanditur Hydaspes,
quidquid ab extremis ales longaeva colonis
colligit optato repetens exordia leto, 1
85in venas disperge meas et flamine largo
rura fove. merear divino pollice carpi
et nostris cupiant ornari numina sertis.’
Dixerat ; ille novo madidantes nectare pennas
concutit et glaebas fecundo rore maritat,
90quaque volat vernus sequitur rubor ; omnis in herbas
turget humus medioque patent convexa sereno.
sanguineo splendore rosas, vaccinia nigro
imbuit et dulci violas ferrugine pingit.
Parthica quae tantis variantur cingula gemmis
95regales vinctura sinus ? quae vellera tantum
ditibus Assyrii spumis fucantur aeni ?
non tales volucer pandit Iunonius alas,
nec sic innumeros arcu mutante colores
incipiens redimitur hiems, cum tramite flexo
100semita discretis interviret umida nimbis.
Forma loci superat flores : curvata tumore
parvo planities et mollibus edita clivis
creverat in collem ; vivo de pumice fontes [p. 326]
roscida mobilibus lambebant gramina rivis,
105silvaque torrentes ramorum frigore soles
temperat et medio brumam sibi vindicat aestu :
apta fretis abies, bellis accommoda cornus,
quercus amica Iovi, tumulos tectura cupressus,
ilex plena favis, venturi praescia laurus ;
110fluctuat hic denso crispata cacumine buxus,
hic hederae serpunt, hic pampinus induit ulmos.
haud procul inde lacus (Pergum dixere Sicani)
panditur et nemorum frondoso margine cinctus
vicinis pallescit aquis : admittit in altum
115cernentes oculos et late pervius umor
ducit inoffensos liquido sub flumine visus
imaque perspicui prodit secreta profundi,
huc elapsa cohors gaudet per florida rura.1
Hortatur Cytherea legant. ‘nunc ite, sorores.
120dum matutinis praesudat solibus aer,
dum meus umectat flaventes Lucifer agros
roranti praevectus equo.’ sic fata doloris
carpit signa sui. varios tum cetera saltus
invasere cohors : credas examina fundi
125Hyblaeum raptura thymum, cum cerea reges
castra movent fagique cava dimissus ab alvo
mellifer electis exercitus obstrepit herbis.
pratorum spoliatur honos : haec lilia fuscis
intexit violis ; hanc mollis amaracus ornat ;
130haec graditur stellata rosis, haec alba ligustris.
te quoque, flebilibus maerens Hyacinthe figuris, [p. 328]
Narcissumque metunt, nunc inclita germina veris,
praestantes olim pueros : tu natus Amyclis,
hunc Helicon genuit ; disci te perculit error,
135hunc fontis decepit amor ; te fronte retusa
Delius, hunc fracta Cephisus harundine luget.
Aestuat ante alias avido fervore legendi
frugiferae spes una deae : nunc vimine texto
ridentes calathos spoliis agrestibus implet ;
140nunc sociat flores seseque ignara coronat,
augurium fatale tori, quin ipsa tubarum
armorumque potens dextram, qua fortia turbat
agmina, qua stabiles portas et moenia vellit,
iam levibus laxat studiis hastamque reponit
145insuetisque docet galeam mitescere sertis ;
ferratus lascivit apex horrorque recessit
Martius et cristae pacato fulgure vernant.
nec, quae Parthenium canibus scrutatur odorem,
aspernata choros libertatemque comarum
150iniecta voluit tantum frenare corona.
Talia virgineo passim dum more geruntur,
ecce repens mugire fragor, confligere turres
pronaque vibratis radicibus oppida verti.
causa latet ; dubios agnovit sola tumultus
155diva Paphi mixtoque metu perterrita gaudet.
iamque per anfractus animarum rector opacos
sub terris quaerebat iter gravibusque gementem [p. 330]
Enceladum calcabat equis : inmania findunt
membra rotae pressaque Gigas cervice laborat
160Sicaniam cum Dite ferens temptatque moveri
debilis et fessis serpentibus impedit axem :
fumida sulphureo praelabitur orbita dorso.
ac velut occultus securum pergit in hostem
miles et effossi subter fundamina campi
165transilit inclusos arcano limite muros
turbaque deceptas victrix erumpit in arces
terrigenas imitata viros : sic tertius heres
Saturni latebrosa vagis rimatur habenis
devia, fraternum cupiens exire sub orbem.
170ianua nulla patet ; prohibebant undique rupes
oppositae duraque deum compage tenebant :
non tulit ille moras indignatusque trabali
saxa ferit sceptro. Siculae sonuere cavernae ;
turbatur Lipare ; stupuit fornace relicta
175Mulciber et trepidus deiecit fulmina Cyclops.
audiit et si quem glacies Alpina coercet
et qui te, Latiis nondum praecincte tropaeis
Thybri, natat missamque Pado qui remigat alnum.
Sic, cum Thessaliam scopulis inclusa teneret
180Peneo stagnante palus et mersa negaret
arva coli, trifida Neptunus cuspide montes
impulit adversos : tunc forti saucius ictu
dissiluit gelido vertex Ossaeus Olympo ;
carceribus laxantur aquae factoque meatu
185redduntur fluviusque mari tellusque colonis, [p. 332]
Postquam victa manu duros Trinacria nexus
solvit et inmenso late discessit hiatu,
adparet subitus caelo timor ; astra viarum
mutavere fidem ; vetito se proluit Arctos
190aequore ; praecipitat pigrum formido Booten ;
horruit Orion, audito palluit Atlas
hinnitu : rutilos obseurat anhelitus axes
discolor et longa solitos caligine pasci
terruit orbis equos ; pressis haesere lupatis
195attoniti meliore polo rursusque verendum
in chaos obliquo certant temone reverti.
mox ubi pulsato senserunt verbera tergo
et solem didicere pati, torrentius amne
hiberno tortaque ruunt pernicius hasta :
200quantum non iaculum Parthi, non impetus Austri,
non leve sollicitae mentis discurrit acumen.
sanguine frena calent ; corrumpit spiritus auras
letifer ; infectae spumis vitiantur harenae.
Diffugiunt Nymphae : rapitur Proserpina curru
205imploratque deas. iam Gorgonis ora revelat
Pallas et intento festinat Delia telo
nec patruo cedunt ; stimulat communis in arma
virginitas crimenque feri raptoris acerbat.
ille velut stabuli decus armentique iuvencam
210cum leo possedit nudataque viscera fodit
unguibus et rabiem totos exegit in armos :
stat crassa turpis sanie nodosque iubarum
excutit et viles pastorum despicit iras.
Ignavi domitor vulgi, deterrime fratrum,’ [p. 334]
215Pallas aitquae te stimulis facibusque profanis
Eumenides movere ? tua cur sede relicta
audes Tartareis caelum incestare quadrigis ?
sunt tibi deformes Dirae, sunt altera Lethes
numina, sunt tristes Furiae, te coniuge dignae.
220fratris linque domos, alienam desere sortem ;
nocte tua contentus abi. quid viva sepultis
admisces ? nostrum quid proteris advena mundum ? ’
Talia vociferans avidos transire minaci
cornipedes umbone ferit clipeique retardat
225obice Gorgoneisque premens adsibilat hydris
praetentaque operit crista ; libratur in ictum
fraxinus et nigros inluminat obvia currus
missaque paene foret, ni Iuppiter aethere summo
pacificas rubri torsisset fulminis alas
230confessus socerum : nimbis hymenaeus hiulcis
intonat et testes firmant conubia flammae.
Invitae cessere deae. compescuit arcum
cum gemitu talesque dedit Latonia voces :
Sis memor o longumque vale, reverentia patris
235obstitit auxilio, nec nos defendere contra
possumus : imperio vinci maiore fatemur.
in te coniurat genitor populoque silenti
traderis, heu ! cupidas non adspectura sorores
aequalemque chorum. quae te fortuna supernis
240abstulit et tanto damnavit sidera luctu ? [p. 336]
iam neque Partheniis innectere retia lustris
nec pharetram gestare libet : securus ubique
spumet aper saevique fremant impune leones.
te iuga Taygeti, posito te Maenala flebunt
245venatu maestoque diu lugebere Cyntho.
Delphica quin etiam fratris delubra tacebunt.’
Interea volucri fertur Proserpina curru
caesariem diffusa Noto planctuque lacertos
verberat et questus ad nubila tendit inanes :
250Cur non torsisti manibus fabricata Cyclopum
in nos tela, pater ? sic me crudelibus umbris
tradere, sic toto placuit depellere mundo ?
nullane te flectit pietas nihilumque paternae
mentis inest ? tantas quo crimine movimus iras ?
255non ego, cum rapido saeviret Phlegra tumultu,
signa deis adversa tuli ; non robore nostro
Ossa pruinosum vexit glacialis Olympum.
quod conata nefas aut cuius conscia culpae
exul ad inmanes Erebi detrudor hiatus ?
260o fortunatas alii quascumque tulere
raptores ! saltem communi sole fruuntur.
sed mihi virginitas pariter caelumque negatur,
eripitur cum luce pudor, terrisque relictis
servitum Stygio ducor captiva tyranno.
265o male dilecti flores despectaque matris
consilia ! o Veneris deprensae serius artes !
mater, io ! seu te Phrygiis in vallibus Idae
Mygdonio buxus circumsonat horrida cantu, [p. 338]
seu tu sanguineis ululantia Dindyma Gallis
270incolis et strictos Curetum respicis enses :
exitio succurre meo ! compesce furentem !
comprime ferales torvi praedonis habenas ! ’
Talibus ille ferox dictis fletuque decoro
vincitur et primi suspiria sensit amoris.
275tunc ferrugineo lacrimas deterget amictu
et placida maestum solatur voce dolorem :
Desine funestis animum, Proserpina, curis
et vano vexare metu. maiora dabuntur
sceptra nec indigni taedas patiere mariti.
280ille ego Saturni proles, cui machina rerum
servit et inmensum tendit per inane potestas.
amissum ne crede diem : sunt altera nobis
sidera, sunt orbes alii, lumenque videbis
purius Elysiumque magis mirabere solem
285cultoresque pios ; illic pretiosior aetas,
aurea progenies habitat, semperque tenemus
quod superi meruere semel. nec mollia desunt
prata tibi ; Zephyris illic melioribus halant
perpetui flores, quos nec tua protulit Henna,
290est etiam lucis arbor praedives opacis
fulgentes viridi ramos curvata metallo :
haec tibi sacra datur fortunatumque tenebis
autumnum et fulvis semper ditabere pomis.
parva loquor : quidquid liquidus complectitur aer,
295quidquid alit tellus, quidquid maris aequora verrunt,
quod fluvii volvunt, quod nutrivere paludes,
cuncta tuis pariter cedent animalia regnis
lunari subiecta globo, qui septimus auras
ambit et aeternis mortalia separat astris. [p. 340]
300sub tua purpurei venient vestigia reges
deposito luxu turba cum paupere mixti
(omnia mors aequat) ; tu damnatura nocentes,
tu requiem latura piis ; te iudice sontes
improba cogentur vitae commissa fateri.
305accipe Lethaeo famulas cum gurgite Parcas,
sitque ratum quodcumque voles.’

Haec fatus ovantes
exhortatur equos et Tartara mitior intrat.
conveniunt animae, quantas violentior Auster
decutit arboribus frondes aut nubibus imbres
310colligit aut frangit fluctus aut torquet harenas ;
cunctaque praecipiti stipantur saecula cursu
insignem visura nurum. mox ipse serenus
ingreditur facili passus mollescere risu
dissimilisque sui. dominis intrantibus ingens
315adsurgit Phlegethon : flagrantibus hispida rivis
barba madet totoque fluunt incendia vultu.
Occurrunt properi lecta de plebe ministri :
pars altos revocant currus frenisque solutis
vertunt emeritos ad pascua nota iugales ;
320pars aulaea tenent ; alii praetexere ramis
limina et in thalamum cultas extollere vestes.
reginam casto cinxerunt agmine matres
Elysiae teneroque levant sermone timores
et sparsos religant crines et vultibus addunt
325flammea sollicitum pudorem.
Pallida laetatur regio gentesque sepultae [p. 342]
luxuriant epulisque vacant genialibus umbrae.
grata coronati peragunt convivia Manes ;
rumpunt insoliti tenebrosa silentia cantus ;
330sedantur gemitus. Erebi se sponte relaxat
squalor et aeternam patitur rarescere noctem,
urna nec incertas versat Minoia sortes.
verbera nulla sonant nulloque frementia luctu
impia dilatis respirant Tartara poenis :
335non rota suspensum praeceps Ixiona torquet ;
non aqua Tantaleis subducitur invida labris.
solvitur Ixion et Tantalus invenit undas
et Tityos tandem spatiosos erigit artus
squalentisque novem detexit iugera campi
340(tantus erat), laterisque piger sulcator opaci
invitus trahitur lasso de pectore vultur
abreptasque dolet iam non sibi crescere fibras.
Oblitae scelerum formidatique furoris
Eumenides cratera parant et vina feroci
345crine bibunt flexisque minis iam lene canentes
extendunt socios ad pocula plena cerastas
et festas alio succendunt lumine taedas.
tunc et pestiferi pacatum flumen Averni
innocuae transistis, aves, flatumque repressit
350Amsanctus : fixo tacuit torrente vorago.
tunc Acheronteos mutato gurgite fontes
lacte novo tumuisse ferunt, hederisque virentem
Cocyton dulci perhibent undasse Lyaeo.
stamina nec rumpit Lachesis ; nec turbida sacris
355obstrepitant lamenta choris. mors nulla vagatur [p. 344]
in terris, nullique rogum planxere parentes.
navita non moritur fluctu, non cuspide miles ;
oppida funerei pollent inmunia leti,
impexamque senex velavit harundine frontem
360portitor et vacuos egit cum carmine remos.
Iam suus inferno processerat Hesperus orbi :
ducitur in thalamum virgo. stat pronuba iuxta
stellantes Nox picta sinus tangensque cubile
omina perpetuo genitalia foedere sancit ;
365exultant cum voce pii Ditisque sub aula
talia pervigili sumunt exordia plausu :
Nostra potens Iuno tuque o germane Tonantis
et gener, unanimi consortia discite somni
mutuaque alternis innectite vota lacertis.
370iam felix oritur proles ; iam laeta futuros
expectat Natura deos. nova numina rebus
addite et optatos Cereri proferte nepotes.’

Creative Commons License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 United States License.

An XML version of this text is available for download, with the additional restriction that you offer Perseus any modifications you make. Perseus provides credit for all accepted changes, storing new additions in a versioning system.

load Vocabulary Tool
hide Display Preferences
Greek Display:
Arabic Display:
View by Default:
Browse Bar: